Konik kilit (taper lock burç), kasnak, zincir dişlisi veya kaplini mile kamasız-kanalsız ve merkezleyerek bağlayan yarıklı konik burçtur. Kasnak göbeğindeki konik yuvaya oturur; iki veya üç vida sıkıldığında burç mile sıkıca sarılır. Aynı kasnağı farklı mil çaplarında kullanmayı sağlar ve sökülmesi dakikalar alır. Bu rehberde kod sistemini, tipleri ve doğru montajı anlatıyoruz. Rulman sabitlemede kullanılan konik burç (adapter sleeve) ile karıştırılmamalıdır.
Konik Kilit Nasıl Çalışır?
Burcun dış yüzeyi 8° konik, iç yüzeyi silindiriktir ve boydan boya bir yarık vardır. Kasnak göbeği aynı koniye sahiptir. Burç ve göbek üzerindeki yarım delikler karşılıklı getirilip vidalar sıkıldığında burç göbeğe çekilir, koni burcu daraltır ve mile eşit basınçla kilitler. Sökmek için vidalar çıkarılır, biri "sökme deliğine" (göbekte dişli, burçta düz yarım delik) takılıp sıkılır; burç göbekten ayrılır.
- Tek burç boyu 10'dan fazla mil çapına uyar (her burç boyu için farklı delikler).
- Mil üzerinde kama kanalı isteğe bağlıdır; burçta standart kama yuvası vardır, ancak sürtünme çoğu torku iletir.
- Kasnak stok çeşidi azalır: göbek tipi sabit, burç mil çapına göre seçilir.
- Kasnak ve dişlilerin yanı sıra kaplin göbeklerinde de kullanılır.
Kod Okuma: 1108, 1610, 2517, 3020…
Dört haneli kodun ilk iki rakamı maksimum delik çapını 1/8 inç, son iki rakamı boyu 1/16 inç olarak verir: 1610 → 16/8" = 2" (~50 mm) maksimum delik, 10/16" (~25 mm) boy. Tabloda yaygın burçlar ve metrik delik aralıkları:
| Kod | Maks. Delik | Boy | Metrik Delik Aralığı | Vida |
|---|
| 1008 | 25 mm | 22 mm | 9–25 mm | 2 × 1/4" |
| 1108 | 28 mm | 22 mm | 9–28 mm | 2 × 1/4" |
| 1210 | 32 mm | 25 mm | 11–32 mm | 2 × 3/8" |
| 1610 | 42 mm | 25 mm | 14–42 mm | 2 × 3/8" |
| 2012 | 50 mm | 32 mm | 14–50 mm | 2 × 7/16" |
| 2517 | 65 mm | 45 mm | 16–65 mm | 2 × 1/2" |
| 3020 | 75 mm | 51 mm | 25–75 mm | 2 × 5/8" |
| 3535 | 90 mm | 89 mm | 35–90 mm | 3 × 1/2" |
| 4040 | 100 mm | 102 mm | 40–100 mm | 3 × 5/8" |
Tipler: B, S, T, SK, FA1, DE
"Taper lock" konik kilitin yanında sanayide farklı geometrilerde konik kilit (kilitleme elemanı) aileleri vardır; kataloglarda tip harfi + seri numarasıyla anılır:
| Tip | Seri | Yapı | Öne Çıkan Özellik |
|---|
| B tipi (200) | Taper lock | Yarıklı konik burç, 2–3 vida | En yaygın; kasnak ve dişlilerde standart |
| S tipi (250) | Kilitleme seti | İç-dış bilezik + konik halka, çok vida | Kamasız, yüksek tork, hassas merkezleme |
| T tipi (100) | Kilitleme elemanı | Tek konik halka çifti | Kompakt, geniş göbeklerde birden fazla kullanılır |
| SK tipi (500) | Kendinden merkezleyen | Flanşlı, eksenel vidalı | Kolay sökme, tekrar montaj |
| FA1 tipi (300) | Flanşlı | Dıştan vidalı flanş | Kör göbekler için |
| DE tipi (401) | Çift konik | İnce kesit | Küçük mil çapları, düşük tork |
B tipi (taper lock) kasnak bağlantısında; S, T, SK gibi kilitleme setleri ise kama yerine sürtünmeyle tork ileten ağır tahriklerde ve hassas konumlamada kullanılır. Tam liste için konik kilit kategorisi.
Montaj ve Sıkma Torkları
- Burç, göbek konisi ve mili temizleyin; yağ sürmeyin (yağlı yüzey tutma kuvvetini düşürür ve burcu sonradan söktürmez).
- Burcu göbeğe yerleştirip yarım delikleri hizalayın: vidalar göbekte düz, burçta dişli yarım deliklere girer.
- Vidaları hafifçe takın, takımı mile sürün, konumu ayarlayın.
- Vidaları sırayla ve kademeli olarak katalog torkuna sıkın: 1008/1108 ≈ 6 Nm, 1210/1610 ≈ 20 Nm, 2012 ≈ 31 Nm, 2517 ≈ 48 Nm, 3020 ≈ 90 Nm, 3535 ≈ 112 Nm, 4040 ≈ 170 Nm.
- Kasnağı yumuşak çekiçle hafif tıklatıp vidaları tekrar torka sıkın (burç oturur).
- Boş kalan sökme deliğini gres/macunla doldurun; paslanmasın.
- Kayışı takıp gerginliği sehim yöntemiyle ayarlayın.
İpucu: Kasnak salgısını montaj sonrası komparatörle kontrol edin; konik kilit iyi merkezler ama mil çapı toleransı geniş (h9'dan gevşek) ise salgı artar.
Sökme
- Tüm vidaları çıkarın.
- Bir vidayı (veya daha uzununu) sökme deliğine — göbekte dişli, burçta düz olan yarım deliğe — takın.
- Vidayı sıkın; burç göbekten ayrılıp gevşer.
- Kasnak ve burcu milden elle çekin. Tutuyorsa yumuşak takozla göbeğe hafif vurun; çektirmeyi yalnızca göbekten tutarak kullanın, burçtan çekmeyin.
Sık Sorulan Sorular
1610 konik kilit hangi mil çaplarına uyar? 14 mm'den 42 mm'ye kadar metrik ve inç deliklerde üretilir; her delik ölçüsü ayrı burçtur (1610-25, 1610-38 gibi).
Konik kilit kama gerektirir mi? Burçta standart kama yuvası vardır ve kullanılması önerilir; ancak sürtünme çoğu torku iletir. Sık yön değiştiren ve darbeli tahriklerde kama şarttır.
Konik kilit ile konik burç (adapter sleeve) aynı şey mi? Hayır. Konik kilit kasnak/dişliyi mile bağlar; konik burç (H serisi) konik delikli rulmanı mile sabitler.
Konik Kilitler Tüm Ölçülerde
B, S, T, SK, FA1 ve DE tipi konik kilitler ve kilitleme setleri için konik kilit kategorisine göz atın. Uygulamanıza uygun ürün için: +90 552 610 93 63 (İkitelli OSB, Başakşehir/İstanbul).