Kasnak, dişli ve kaplinin mile torku aktarma yolu çoğunlukla paralel kamadır: mil ve göbekteki kanala oturan dikdörtgen kesitli çelik parça. Basit görünür ama yanlış boy, gevşek kanal veya yanlış form; kanalın oyulmasına, kasnağın gevşemesine ve milin hurdaya çıkmasına yol açar. Bu rehber DIN 6885 formlarını, mil çapına göre kesit tablosunu ve kanal toleranslarını veriyor. Kanal boşluğu ölçümü için sentil yazımıza bakın.
DIN 6885 Formları: A, B, C
| Form | Uç Şekli | Özellik | Kullanım |
|---|
| A | İki ucu yuvarlak (yarım daire) | Parmak frezeyle açılan yuvarlak uçlu mil kanalına tam oturur | En yaygın: motor mili, kasnak, kaplin |
| B | İki ucu düz (dikdörtgen) | Disk frezeyle açılan açık kanal veya kanalın çıkışı olan mil ucu | Mil ucu kamaları, uzun kanallar |
| C | Yuvarlak uçlu + tespit deliği (vida) | Kama mile vidalanır; göbek sökülünce kama yerinde kalır | Sık sökülen göbek, kayar dişli |
| AB | Bir ucu yuvarlak, bir ucu düz | Karışık kanal | Özel |
| Yüksek / alçak (DIN 6885-1 / -3) | — | -3 alçak kama (h daha küçük) ince göbekler için | İnce et kalınlığı, hafif tork |
DIN 6885 kamalar paraleldir (üst ve alt yüz paralel, sıkma yok; tork yan yüzeylerle iletilir). DIN 6886/6887 eğimli (konik) kamalar ise üstten 1:100 eğimlidir, göbeği çakarak sıkar; eski makinelerde ve tarım aletlerinde görülür. Kama kategorisinde hazır boy kamalar ve metre kama çubukları bulunur.
Mil Çapına Göre Kama Kesiti (DIN 6885-1)
| Mil Çapı d (mm) | Kama b x h (mm) | Mil Kanal Derinliği t1 | Göbek Kanal Derinliği t2 | Tipik Boy Aralığı |
|---|
| 6–8 | 2x2 | 1,2 | 1,0 | 6–20 |
| 8–10 | 3x3 | 1,8 | 1,4 | 6–36 |
| 10–12 | 4x4 | 2,5 | 1,8 | 8–45 |
| 12–17 | 5x5 | 3,0 | 2,3 | 10–56 |
| 17–22 | 6x6 | 3,5 | 2,8 | 14–70 |
| 22–30 | 8x7 | 4,0 | 3,3 | 18–90 |
| 30–38 | 10x8 | 5,0 | 3,3 | 22–110 |
| 38–44 | 12x8 | 5,0 | 3,3 | 28–140 |
| 44–50 | 14x9 | 5,5 | 3,8 | 36–160 |
| 50–58 | 16x10 | 6,0 | 4,3 | 45–180 |
| 58–65 | 18x11 | 7,0 | 4,4 | 50–200 |
| 65–75 | 20x12 | 7,5 | 4,9 | 56–220 |
| 75–85 | 22x14 | 9,0 | 5,4 | 63–250 |
| 85–95 | 25x14 | 9,0 | 5,4 | 70–280 |
| 95–110 | 28x16 | 10,0 | 6,4 | 80–320 |
| 110–130 | 32x18 | 11,0 | 7,4 | 90–360 |
Örnek: 24 mm motor mili → 8x7 kama; kama boyu göbek genişliğinden 5–10 mm kısa seçilir (ör. 40 mm göbek → 8x7x32 veya 8x7x36). Standart boylar: 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 25, 28, 32, 36, 40, 45, 50, 56, 63, 70, 80, 90, 100, 110, 125, 140, 160, 180, 200, 220, 250 mm. Site aramasında kamalar "8*7*40" ve "8x7x40" şeklinde yazılır.
Kanal Toleransları: Sıkı, Normal, Serbest
| Bağlantı Tipi | Mil Kanalı Genişliği | Göbek Kanalı Genişliği | Kama Genişliği | Kullanım |
|---|
| Sıkı (dönmez, tek yönlü tork) | P9 | P9 | h9 | Darbe yok, sabit göbek; kama çakılarak takılır |
| Normal (en yaygın) | N9 | JS9 | h9 | Genel makine, kasnak, kaplin |
| Serbest (kayar göbek) | H9 | D10 | h9 | Göbek eksenel kayar (kayar dişli, kaplin yarısı) |
Kama kesiti h9 toleransıyla üretilir (8 mm için 0 / −0,036). Kanal N9 ise 8 mm için 0 / −0,036; yani kama kanala hafif sürtünmeyle, plastik çekiçle takılır. Kanal JS9 (±0,018) göbekte hafif boşluk verir. Kanalın yüksekliği için: mil kanalı t1, göbek kanalı t2 ve kama üstü ile göbek kanalı arasında 0,1–0,4 mm boşluk kalmalıdır (paralel kama üstten sıkmaz).
Dikkat: Kamanın yan yüzeylerinde boşluk olursa (aşınmış kanal, eksik ölçü kama) darbe yükü kanalı her yön değişiminde oyar. 0,05 mm başlangıç boşluğu birkaç ayda 0,5 mm'ye çıkar ve kasnak gevşer. Boşluğu ölçmek için sentil, düzeltmek için bir üst ölçüde kama ve kanalın yeniden frezelenmesi gerekir; yapıştırıcı ile doldurma geçici çözümdür.
Kama Malzemesi ve Mukavemet
- Standart: C45 (1.0503) çekme çeliği, ≥ 600 N/mm² çekme dayanımı; parlak çekilmiş, ölçüye hazır (h9).
- Paslanmaz: 1.4571 / 1.4301 gıda, deniz ve kimya uygulamalarında (mukavemeti biraz düşük, boyu uzun tutun).
- Yüksek tork / darbe: sertleştirilmiş ve temperlenmiş 42CrMo4 kamalar.
- Kontrol: kama yan yüzü ezilme gerilmesi p = 2·T / (d · l · (h − t1)) ≤ 90–150 N/mm² (çelik göbek). Yetersizse boyu uzatın; bir milde 180° iki kama (tork ~1,5 kat) da çözümdür.
Montaj ve Sökme
- Kanalı ve kamayı temizleyin; çapak alın, kama köşelerine hafif pah kırın.
- Kamayı mil kanalına plastik/bakır çekiçle tam oturtun (çelik çekiç yüzeyi ezer). Kama kanalda yalpalamamalı.
- Göbeği kama üzerinden sürün; zorluyorsa kanal ölçüsünü kontrol edin, zorla çakmayın (göbek kanalı yarılır).
- Setuskur varsa kamanın üstüne değil, kama yanına veya kamaya açılmış çukura oturmalı; orta mukavemet sabitleyici kullanın.
- Sökmede: form C'de vidayı kullanın; A/B'de kama ucuna keski yerine kanalın açık ucundan ince bir zımba ile hafif vurun veya göbeği çektirmeyle alın (çektirme kullanımı).
İpucu: Kasnak/kaplin bağlantısında kamanın yerine geçen boşluksuz alternatif konik kilit (taper lock) ve sıkma bileziğidir; sık sökülen veya yüksek devirli tahriklerde kamanın yürüme sorununu tamamen kaldırır (konik kilit yazımız).
Sık Sorulan Sorular
8x7 kama hangi mile takılır? DIN 6885'e göre 22–30 mm mil çapı için 8x7 kesit kullanılır (mil kanalı 4 mm, göbek kanalı 3,3 mm derin).
Kama neden yürür (gevşer)? Kanal yan yüzlerinde boşluk, ters yönlü tork (fren/hızlanma), aşınmış göbek kanalı veya eksik boy kama. Boşluksuz kanal + doğru boy + setuskur/sabitleyici yürümeyi engeller.
A tipi kama B tipi kanala takılır mı? Yuvarlak uçlu A kama, düz uçlu B kanala aynı boyda takılırsa uçlarda boşluk kalır ama tork iletimi yan yüzlerden olduğu için çalışır; tersi (B kama, A kanalı) oturmaz, kama köşelerinin yuvarlatılması gerekir.
DIN 6885 Kamalar: 2x2'den 32x18'e
Hazır boy paralel kamalar ve kama çubukları için kama kategorisine göz atın. Uygulamanıza uygun ürün için: +90 552 610 93 63 (İkitelli OSB, Başakşehir/İstanbul).