Titreşimli bir makinede gevşeyen tek cıvata; kaplini, kasnağı veya yatağı düşürebilir. Yaylı rondela bu sorunu çözmez (testlerde titreşim altında birkaç dakikada gevşer); anaerobik vida sabitleyici ise diş boşluğunu doldurup cıvatayı kimyasal olarak kilitler ve korozyonu da engeller. Şişenin rengi mukavemeti söyler; yanlış renk ya gevşemeye ya da sökülemeyen cıvataya yol açar. Bu rehber renkleri, uygulamayı ve sökme yöntemlerini anlatıyor.
Vida Sabitleyici Nasıl Çalışır?
Anaerobik yapıştırıcılar, hava (oksijen) yokluğunda ve metal iyonlarıyla temas edince kürlenir. Diş boşluğuna sıkışan sıvı, cıvata sıkılınca oksijensiz kalır ve sert bir termoset plastiğe dönüşerek dişleri birbirine kenetler. Böylece hem gevşemeyi hem diş arasına su/yağ girmesini (pas, korozyon) engeller. Şişede kalan ürün havayla temas ettiği için kürlenmez.
Renk ve Mukavemet Tablosu
| Renk | Mukavemet | Tipik Kodlar | Sökme Torku (M10) | Uygun Cıvata | Kullanım |
|---|
| Mor | Düşük | 222 | ≈ 6 Nm | ≤ M6 | Ayar vidaları, setuskur, küçük vidalar; el aletiyle sökülür |
| Mavi | Orta | 243 / 242 / 2400 | ≈ 20 Nm | M6–M20 | Genel sanayi; kaplin, kasnak, yatak, motor ayakları; standart aletle sökülür |
| Kırmızı | Yüksek | 270 / 271 / 2701 | ≈ 33 Nm (+ ısı gerek) | M8–M25 | Kalıcı montaj; saplama, ağır titreşim; sökmek için 250 °C ısı |
| Yeşil (kılcal) | Orta–yüksek, düşük viskozite | 290 | ≈ 25 Nm | ≤ M12, önceden sıkılmış | Montajı bitmiş cıvataya kılcal yolla sızar; elektronik, ayar vidası |
| Yeşil (sıkı geçme) | Yüksek | 638 / 648 / 603 | — | Silindirik parçalar | Vida değil, burç-rulman-kasnak sıkı geçme yapıştırıcısı |
Sahadaki kural: emin değilseniz mavi. Mavi, gevşemeyi engeller ve sökülebilir kalır; kırmızı yalnızca bir daha sökmeyi planlamadığınız bağlantılar için.
Dikkat: Kırmızıyı küçük cıvatada (≤ M6) kullanmayın: cıvata sökülmeden önce kopar. Mavi ürünü de sıkı geçme yapıştırıcısı yerine (rulman–yuva) kullanmayın; boşluk doldurma kapasitesi farklıdır.
Doğru Uygulama
- Dişleri temizleyin: yağ, gres ve eski yapıştırıcı kalıntısı kürlenmeyi engeller; fren/parça temizleyici kullanın ve kurutun.
- Miktar: cıvatanın kavrama bölgesine 1–2 damla (M6–M10), büyük cıvatada dişin çevresine bir hat. Kör delikte sabitleyiciyi deliğin içine damlatın, cıvataya değil (hava sıkışması ürünü dışa iter).
- Cıvatayı normal torkuyla sıkın; sabitleyici sürtünmeyi biraz azaltır, torku %10 kadar düşürebilirsiniz.
- Kürlenme: tutunma 10–20 dk, kullanım mukavemeti 1–3 saat, tam kürlenme 24 saat (20 °C'de). Soğukta (< 10 °C) ve paslanmaz, kaplamalı (çinko, kadmiyum), alüminyum gibi pasif metallerde kürlenme yavaştır; aktivatör (primer) kullanın veya süreyi 2–3 kat uzatın.
- Sıcaklık sınırı standart ürünlerde −55/+150 °C; yüksek sıcaklık için 180–230 °C versiyonlar vardır.
İpucu: Plastik parçalarda (poliamid, ABS) anaerobik ürün gerilme çatlağına yol açabilir; plastik bağlantı için özel formüller veya mekanik kilit kullanın.
Sabitlenmiş Cıvata Nasıl Sökülür?
- Mor / mavi: normal el aleti ile; ilk kırılma torkundan sonra kolay döner.
- Kırmızı / yeşil yüksek: bölgeyi 200–250 °C'ye kadar ısıtın (sıcak hava tabancası, küçük pürmüz); plastik yumuşayınca sıcakken sökün. Isıtılamayan yerlerde uzun kollu anahtar ve darbeli tornavida.
- Sökülen dişleri tel fırça ve temizleyici ile arındırın; kalıntı üzerine yeni sabitleyici tutmaz.
Pas nedeniyle sıkışan cıvatalarda ise sorun sabitleyici değil oksittir; pas sökücü sprey ile bekletip ısı-şok yöntemi uygulayın.
Vida Sabitleyici mi Mekanik Kilit mi?
| Yöntem | Titreşim Direnci | Tekrar Kullanım | Korozyon Koruması | Not |
|---|
| Yaylı rondela | Zayıf | Evet | Yok | Titreşim testlerinde ilk gevşeyen |
| Fiberli somun (nylock) | İyi | 2–3 kez | Yok | Sıcaklık ≤ 120 °C |
| Nord-Lock tipi kamalı rondela | Çok iyi | Evet | Yok | Pahalı; ağır sanayi |
| Vida sabitleyici (mavi) | Çok iyi | Her montajda yeniden uygula | Var (diş içini kapatır) | Ucuz, her cıvataya uyar |
| Kilit teli / emniyet sacı | Çok iyi | Sınırlı | Yok | Havacılık, kritik bağlantı |
Kaplin setuskurları, kasnak ve konik kilit vidaları, yatak cıvataları ve motor ayakları: bunların hepsinde orta mukavemetli sabitleyici standart uygulamadır.
Sık Sorulan Sorular
Vida sabitleyici cıvatanın torkunu değiştirir mi? Sıvı film sürtünmeyi biraz azaltır; kuru montaj torkunun %90–100'ü uygulanır. Kritik bağlantılarda üreticinin "yağlı" tork değerini kullanın.
Şişedeki ürün ne kadar dayanır? Açılmamış 2 yıl, açılmış 1 yıl (serin, karanlık). Şişe ağzında kalıntı normaldir; şişeyi sıkmadan, kapak gevşek saklayın.
Paslanmaz cıvatada tutar mı? Tutar ama kürlenme yavaştır (24–72 saat). Aktivatör spreyi kullanın veya paslanmaz için formüle edilmiş ürün seçin.
Vida Sabitleyiciler ve Montaj Kimyasalları
Düşük, orta ve yüksek mukavemetli vida sabitleyiciler, sıkı geçme yapıştırıcıları için vida sabitleyici kategorisine göz atın. Uygulamanıza uygun ürün için: +90 552 610 93 63 (İkitelli OSB, Başakşehir/İstanbul).