CNC router'ın sağlamlığını, lazer kesimin çizgi kalitesini ve otomasyon kızağının tekrarlanabilirliğini belirleyen eleman lineer ray–araba çiftidir. Piyasada iki ana yaklaşım vardır: profil ray üzerinde bilyalı sirkülasyonlu araba (HG / MGN serileri) ve yuvarlak mil üzerinde açık lineer rulman (SBR / TBR serileri). Bu yazı ikisini karşılaştırıyor, kodları açıklıyor ve doğru boyutu seçmenize yardım ediyor. Yuvarlak mil rulmanları için lineer rulman rehberimize bakın.
Profil Ray mı, Alt Destekli Mil mi?
| Özellik | Profil Ray (HG, MGN) | Alt Destekli Mil (SBR, TBR) |
|---|
| Yük kapasitesi | Çok yüksek (4 yönlü eşit) | Orta; aşağı yönde iyi, yukarı/yan zayıf |
| Rijitlik / hassasiyet | Yüksek; 0,01 mm konumlama | Orta; 0,05–0,1 mm |
| Montaj yüzeyi | İşlenmiş, düz referans yüzey ister | Toleranssız yüzeyde çalışır, hataları affeder |
| Fiyat | Yüksek | Düşük |
| Toz/talaş toleransı | Sıyırıcı ile iyi | Açık burçlar toza duyarlı |
| Tipik kullanım | CNC freze, lazer, servo eksen | Hobi CNC, ambalaj, hafif otomasyon, kapı sistemleri |
HG Serisi Kod Okuma: HGH mi HGW mi?
HGH 20 CA ZA C: HG serisi, H = dar kare araba (blok üstünden vidalanır), 20 = ray genişliği 20 mm, CA = standart boy araba (HA uzun), ZA = ön yük, C = hassasiyet sınıfı. HGW = flanşlı araba: daha geniş oturma yüzeyi, alttan veya üstten vidalanır, moment kapasitesi daha yüksek. Ray kodu HGR 20 R 1000 = 20 mm ray, 1000 mm boy.
| Seri | Ray Genişliği | Araba Yüksekliği (H/W) | Dinamik Yük C (yaklaşık) | Tipik Kullanım |
|---|
| MGN 9 / 12 / 15 | 9 / 12 / 15 mm | 10 / 13 / 16 mm | 1,9 / 3,3 / 6,4 kN | Minyatür: 3D yazıcı, laboratuvar, pick&place |
| HG 15 | 15 mm | 28 / 24 mm | 11 kN | Masaüstü CNC, lazer |
| HG 20 | 20 mm | 30 / 30 mm | 17 kN | Router, otomasyon (en yaygın) |
| HG 25 | 25 mm | 40 / 36 mm | 26 kN | Orta boy CNC freze, ağır tabla |
| HG 30 | 30 mm | 45 / 42 mm | 38 kN | Plazma, büyük router |
| HG 35 | 35 mm | 55 / 48 mm | 50 kN | Takım tezgahı |
Lineer raylar ve lineer arabalar ayrı ürünler olarak temin edilebilir; aynı seri ve aynı üretici standardında (HIWIN uyumlu ölçüler yaygındır) eşleşmeleri gerekir.
Hassasiyet Sınıfı ve Ön Yük
| Hassasiyet | Kod | Yükseklik Toleransı | Paralellik (1 m) | Kullanım |
|---|
| Normal | C | ±0,1 mm | ≈ 0,02–0,03 mm | Genel otomasyon, router |
| Yüksek | H | ±0,03 mm | ≈ 0,015 mm | CNC freze, lazer |
| Hassas | P | ±0,015 mm | ≈ 0,010 mm | Ölçüm, taşlama |
| Ön Yük | Kod | Boşluk | Etki | Kullanım |
|---|
| Hafif | Z0 | Sıfıra yakın (0 – +4 µm) | Düşük sürtünme | Düşük yük, sabit yön |
| Orta | ZA | −0,02 C ön yük | Rijitlik artar, boşluk yok | Genel CNC (en yaygın) |
| Ağır | ZB | −0,05 C ön yük | Maksimum rijitlik, sürtünme ↑ | Ağır kesme, titreşimli iş |
Ön yük, bilyaların ray ile araba arasında hafif sıkı çalışmasıdır; yön değişiminde boşluk oluşmasını ve titreşimi engeller. Ancak fazla ön yük ısınma ve ömür kaybı getirir; taşıma/hobi işlerinde Z0, talaşlı işlemede ZA idealdir.
SBR ve TBR Alt Destekli Mil Sistemleri
SBR 16: 16 mm indüksiyonla sertleştirilmiş krom kaplı mil, alüminyum destek profili üzerine sabitlenmiş; üzerinde SBR16UU açık lineer rulmanlı alüminyum araba çalışır. TBR serisi aynı mantıkta, daha geniş taban ve daha yüksek profilli (rijitlik daha iyi) versiyondur. Mil çapları 12, 16, 20, 25, 30 mm; boy 300–3000 mm. SBR serisi ve TBR serisi hobi CNC ve hafif otomasyonun ekonomik çözümüdür; alt destekli miller tam uzunlukta desteklendiği için uzun boyda sarkma yapmaz.
İpucu: SBR/TBR'de yük kapasitesi arabanın yukarı yönde zayıftır (açık burç). Yükün arabayı yukarı çekmeye çalıştığı (Z ekseni, dikey montaj) uygulamalarda profil ray tercih edin.
Yük ve Ömür Hesabı (Kısa)
- Toplam kütleyi ve ağırlık merkezinin araba merkezine uzaklığını belirleyin.
- Her arabaya düşen yükü hesaplayın; 4 araba, 200 kg tabla → ~500 N/araba (moment etkisi hariç).
- Moment (kesme kuvveti × mesafe) araba çiftlerine ek yük getirir; yükü 2–3 kat artırabilir.
- Ömür: L = (C / P)³ × 50 km (bilyalı raylarda). HG20 (C = 17 kN), P = 2 kN → (8,5)³ × 50 ≈ 30.000 km.
- Statik güvenlik: C0 / P_max ≥ 3–5 (darbeli işte daha yüksek).
Montaj Kuralları
- Referans ray montaj yüzeyi düz ve işlenmiş olmalı; 1 m'de 0,02–0,05 mm düzlemsellik (H sınıfı için).
- İki ray arası paralellik: HG15–20 için ≤ 0,02–0,03 mm; sapma arabayı zorlar, sürtünme ve ısınma yapar.
- Ray cıvatalarını ortadan uçlara doğru, referans kenara yaslayarak (yan baskı vidaları veya dayama kenarı) sıkın; tork tablosuna uyun (M5 ≈ 9 Nm, M6 ≈ 14 Nm).
- Arabayı raydan çıkarırken plastik yardımcı ray kullanın; bilyalar dökülür.
- Yağlama: gres nipelinden NLGI 2 lityum gres, 100 km veya 3–6 ayda bir; tozlu ortamda çift sıyırıcı ve körük.
- Tahrik için bilyalı vidalı mil, kayış veya kremayer–pinyon eksenle paralel olmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
HGH15 ile HGW15 arabaları aynı raya takılır mı? Evet, her ikisi de HGR15 rayında çalışır; fark araba gövdesindedir (dar/flanşlı) ve bağlantı deliği düzenidir.
SBR16 hobi CNC için yeterli mi? Ahşap/plastik işleyen 600–900 mm eksenli router için yaygın ve yeterlidir; metal işleme ve yüksek hassasiyet hedefleniyorsa HG15/20 profil ray tercih edin.
Ray boyu nasıl belirlenir? Strok + araba boyu + emniyet payı (her uçta 20–50 mm). İki araba kullanılıyorsa aralarındaki mesafe de eklenir. Standart boylar 100 mm adımlıdır; kesim yaptırılabilir.
Lineer Raylar, Arabalar ve SBR/TBR Sistemleri
HG/MGN raylar, arabalar, alt destekli miller ve lineer burçlar için lineer hareket kategorisine göz atın. Uygulamanıza uygun ürün için: +90 552 610 93 63 (İkitelli OSB, Başakşehir/İstanbul).