Fan, elek, konveyör tamburu ve kırıcı gibi ağır makinelerde rulman doğrudan gövdeye değil, iki parçalı bir döküm yatağa (plummer block) yerleştirilir. SN, SNL, SNH serisi bu yatakların en yaygın standartlarıdır ve genellikle konik burçlu oynak makaralı rulmanla birlikte kullanılır. Bu rehberde kod okumayı, rulman eşleşmesini, sabit-serbest yatak düzenini ve montajı anlatıyoruz.
Döküm Yatak Nedir, Yataklı Rulmandan Farkı Ne?
UCP tipi yataklı rulmanlar tek parça gövdede, sabitleme vidalı bilyalı rulman içerir; hafif-orta yükler içindir. Döküm yataklar ise iki parçalı (alt gövde + kapak) gri döküm veya sfero gövdedir; içine ayrı satın alınan oynak makaralı veya oynak bilyalı rulman, konik burç ve keçeler yerleştirilir. Ağır yük, büyük mil çapı ve ısıl uzama gereken uygulamalarda tercih edilir.
- Kapak açıldığında rulman mil sökülmeden incelenebilir.
- Rulman, keçe ve yağlama tipi uygulamaya göre seçilebilir.
- Sabit veya serbest yatak olarak aynı gövde kullanılır (konumlama bilezikleri ile).
- 40 mm'den 600 mm'ye kadar mil çapları.
SN, SNL, SNH Kod Okuma
| Kod | Anlamı | Uygun Rulmanlar | Mil Çapı (burçlu) |
|---|
| SN 510 / SNL 510 | 500 serisi, 10 numara | 1210 K, 2210 K, 22210 K + H 310 | 45 mm |
| SN 511 / SNL 511 | 500 serisi | 1211 K, 2211 K, 22211 K + H 311 | 50 mm |
| SN 512 / SNL 512 | 500 serisi | 1212 K, 2212 K, 22212 K + H 312 | 55 mm |
| SN 611 / SNL 611 | 600 serisi (daha ağır) | 1311 K, 2311 K, 22311 K + H 2311 | 50 mm |
| SNH 528 | 500 serisi, büyük | 22228 K + H 3128 | 125 mm |
| SN 3134 / SNL 3134 | 3100 serisi | 22234 K, 23134 K + H 3134 | 150 mm |
SN eski DIN 736/737 tanımı, SNL ve SNH ise üreticilerin güçlendirilmiş sürümleridir; bağlantı ölçüleri aynıdır ve birbirinin yerine kullanılabilir. Son iki rakam rulman delik numarasıyla eşleşir; silindirik delikli rulman (burçsuz) kullanılırsa mil çapı rulman deliğine eşit olur (SN 510 → 50 mm).
Sabit ve Serbest Yatak Düzeni
Bir milde iki yatak varsa biri sabit (konumlayan), diğeri serbest olmalıdır. Sabit yatakta rulman dış bileziğinin iki yanına konumlama bilezikleri (FRB) takılır; serbest yatakta bilezik takılmaz ve rulman gövde içinde eksenel kayabilir. Böylece mil ısındığında uzama serbest yataktan alınır. İki yatağı da sabitlemek, döküm yatak arızalarının klasik nedenidir.
İpucu: Konumlama bileziği kalınlığı katalogda yatak-rulman kombinasyonuna göre verilir (örn. SNL 511 + 22211: 2×FRB 5/100). Yanlış kalınlık, rulmanı eksenel sıkıştırır.
Keçe Seçimi
| Keçe Tipi | Kod | Uygunluk |
|---|
| Çift dudaklı kauçuk | TSN ..G | Genel, orta devir, toz — en yaygın |
| Labirent | TSN ..S | Yüksek devir, yüksek sıcaklık |
| Keçe (fitil) halkası | TSN ..A | Düşük devir, ekonomik |
| V-ring + labirent | TSN ..C | Ağır toz, dışarıdan su |
| Taconite (gres dolgulu labirent) | TSN ..ND | Çimento, maden — en ağır kirlilik |
| Kapak (kör uç) | ASNH | Milin çıkmadığı uç |
Sızdırmazlık ilkeleri için keçe malzemeleri ve korozyon yazılarımıza bakın.
Montaj Adımları
- Alt gövdeyi şasiye yerleştirip iki yatağın ekseninin aynı hizada olduğunu kontrol edin (ip/lazer veya komparatör).
- Keçelerin yarısını alt gövde kanallarına oturtun; keçe iç çapını mile göre kontrol edin.
- Rulmanı konik burçla mile monte edin ve boşluk azalması yöntemiyle sıkın.
- Mili yataklara indirin; sabit yatağa konumlama bileziklerini yerleştirin.
- Rulmanı ve gövde boşluğunu gresle doldurun: rulman tam, gövde iç hacminin %30–50'si (devre bağlı). Gres seçimi için ayrı yazımız var.
- Kapağı, üst keçe yarımlarını takarak kapatın; kapak cıvatalarını katalog torkuyla çaprazlama sıkın. Kapaklar gövdeyle eşleşmiştir — yatakların kapaklarını karıştırmayın.
- Ankraj cıvatalarını sıkıp ilk çalıştırmada 1–2 saat sıcaklık ve titreşim takibi yapın.
Sık Sorulan Sorular
SNL 511 hangi mile uygundur? Konik burçlu 22211 K + H 311 ile 50 mm mile; silindirik delikli 22211 ile doğrudan 55 mm mile.
SN ile SNL arasındaki fark? SN, DIN standardının eski tanımı; SNL/SNH üreticilerin güçlendirilmiş gövdeleridir. Bağlantı ve ana ölçüler aynıdır.
Döküm yatağa bilyalı rulman takılır mı? Evet; 1200/2200 serisi oynak bilyalı rulmanlar hafif yüklerde kullanılır. Yataklı rulman (UCP) fiyatı daha uygunsa o da değerlendirilebilir.
SN, SNL, SNH Yataklar ve Rulmanları
Döküm yatak gövdeleri, oynak makaralı rulmanlar, konik burçlar ve TSN keçeler için döküm yatak kategorisine göz atın. Uygulamanıza uygun ürün için: +90 552 610 93 63 (İkitelli OSB, Başakşehir/İstanbul).