Segman (emniyet halkası, seger), bir mil veya delik üzerindeki kanala oturarak rulman, dişli, kasnak gibi parçaların eksenel olarak kaymasını engelleyen yay çeliği halkadır. Ucuz ve küçük olmasına rağmen yanlış seçilmiş veya hasar görmüş bir segman, rulmanın yuvasından çıkmasına ve büyük hasara yol açar. Bu rehberde DIN 471 ve DIN 472 farkını, ölçü okumayı ve doğru montajı anlatıyoruz.
DIN 471 Dış Segman ve DIN 472 İç Segman
| Özellik | DIN 471 (Dış / Mil Segmanı) | DIN 472 (İç / Delik Segmanı) |
|---|
| Nereye takılır | Mil üzerindeki kanala | Delik (yuva) içindeki kanala |
| Kulak yönü | Kulaklar dışa bakar | Kulaklar içe bakar |
| Montaj | Pense ile açılarak mile geçirilir | Pense ile sıkılarak deliğe sokulur |
| Ölçü tanımı | Mil çapı (segman 25 → 25 mm mil) | Delik çapı (segman 52 → 52 mm delik) |
| Tipik görev | Rulman iç bileziğini milde tutmak | Rulman dış bileziğini yuvada tutmak |
DIN 471 dış segmanlar ve DIN 472 iç segmanlar ölçü ve malzemeye göre ayrı ayrı listelenir; iki tip birbirinin yerine kullanılamaz.
Segman Ölçüsü Nasıl Okunur?
Segman ölçüsü kanalın açıldığı mil veya delik çapıdır, segmanın kendi çapı değil. Serbest haldeyken dış segmanın iç çapı mil çapından küçük, iç segmanın dış çapı delik çapından büyüktür — yay etkisiyle kanala oturur. Her nominal ölçü için DIN standardı kanal çapını, kanal genişliğini ve segman kalınlığını belirler:
| Mil / Delik Çapı | Segman Kalınlığı (s) | Kanal Genişliği (m) | Kanal Derinliği (yaklaşık) |
|---|
| 20 mm | 1,2 mm | 1,3 mm | 0,9 mm (dış) / 1,05 mm (iç) |
| 25 mm | 1,2 mm | 1,3 mm | 1,1 mm / 1,25 mm |
| 30 mm | 1,5 mm | 1,6 mm | 1,25 mm / 1,3 mm |
| 40 mm | 1,75 mm | 1,85 mm | 1,45 mm / 1,5 mm |
| 50 mm | 2,0 mm | 2,15 mm | 1,7 mm / 1,75 mm |
İpucu: Yeni kanal açarken kanal genişliğini segman kalınlığından yaklaşık 0,1 mm geniş yapın; daha geniş kanal segmanın eksenel boşluk yapmasına ve rulmanın "oynamasına" neden olur.
Segman Pensesi Seçimi ve Kullanımı
- Dış segman pensesi: Kollar sıkıldığında uçlar açılır (segmanı genişletir). Kutu üzerinde A tipi olarak yazılır.
- İç segman pensesi: Kollar sıkıldığında uçlar kapanır (segmanı daraltır). J tipi.
- Düz ve 90° kıvrık uçlu tipler vardır; derin yuvalarda kıvrık uç şarttır.
- Uç çapı segman kulak deliğine uymalı; kalın uç deliğe girmez, ince uç kayıp segmanı fırlatır.
- Segmanı gereğinden fazla açmayın: kalıcı şekil değişimi yay kuvvetini yok eder, segman kanalda gevşek durur.
Montajda Yapılan Hatalar
- Segmanı tornavida ile takmak — kulaklar bükülür, çelik çentiklenir, çalışırken kırılır.
- Sökülen segmanı tekrar kullanmak — açılıp kapanmış segman yay kuvvetini kaybeder; ucuzdur, yenisini takın.
- Kanalın tam oturmadığını kontrol etmemek — segman kanala tam oturmadıysa yük altında fırlar. Montaj sonrası segmanı kanal içinde döndürerek kontrol edin.
- Kesme yönünü yanlış koymak — yüksek devirde segmanın keskin (kesme) kenarı yükün geldiği tarafa bakmalı; radyuslu kenar yük altında kanaldan tırmanır.
- Aşınmış kanal — mil kanalının kenarı yuvarlanmışsa segman tutmaz; kanal yeniden işlenir veya mil değişir.
- Rulman montajıyla ilişkisi için montaj rehberimize bakın.
Malzeme ve Özel Tipler
- Yay çeliği (fosfatlı, siyah): Standart; kuru ortamda yeterli.
- Çinko kaplı / paslanmaz (1.4122, 1.4310): Nemli ortam, gıda ve dış mekân — bkz. korozyon yazımız.
- DIN 6799 (E tipi, açık segman): Kanala yandan takılan küçük çaplı miller için.
- DIN 983/984 (kulaklı ağır tip): Yüksek eksenel yük, ekstra tırnaklarla rulmana daha geniş temas.
- Sarmal (spiral) segman: Kulaksız, 360° temas; dar alanlarda ve hassas uygulamalarda.
Sık Sorulan Sorular
Segman 35 hangi mile takılır? DIN 471 ise 35 mm mile; DIN 472 ise 35 mm deliğe. Ölçü daima kanalın açıldığı çaptır.
Segman sökülüp tekrar takılır mı? Teknik olarak evet ama tavsiye edilmez; her açma-kapama yay kuvvetini azaltır. Kritik uygulamada daima yenisini takın.
Segman yerine ne kullanılabilir? Mil somunu + kilit pulu (KM/MB), dayama bileziği veya vidalı flanş; ancak kanal varsa segman en ucuz ve en kompakt çözümdür.
471 ve 472 Segmanlar Tüm Ölçülerde
DIN 471 dış, DIN 472 iç segmanlar ve segman penseleri için segman kategorisine göz atın. Uygulamanıza uygun ürün için: +90 552 610 93 63 (İkitelli OSB, Başakşehir/İstanbul).