Eksenel bilyalı rulmanlar — sanayide baskı rulmanı olarak bilinir — yalnızca mil ekseni doğrultusundaki (eksenel) yükleri taşımak için tasarlanmıştır. Döner tablalar, vinç kancaları, dikey pompa milleri ve kavrama sistemlerinde kullanılır. Bu yazıda 51100-51200-51300 serilerini, tek ve çift yönlü tipleri ve radyal rulmanla nasıl birlikte kullanılacağını anlatıyoruz.
Eksenel Bilyalı Rulman Nasıl Çalışır?
Rulman, iki yassı bilezik (mil pulu ve gövde pulu) arasında kafesli bir bilya takımından oluşur. Yük, bilyalar üzerinden eksenel yönde iletilir. Radyal yük taşımaz ve yüksek devirde bilyaların merkezkaç kuvveti nedeniyle devir sınırı düşüktür. Bu nedenle neredeyse her zaman bir sabit bilyalı veya silindirik makaralı rulmanla birlikte kullanılır: biri radyal yükü, diğeri eksenel yükü alır.
Seriler ve Kod Okuma
| Seri | Tanım | Örnek | Ölçü (d×D×H) |
|---|
| 51100 | Çok hafif seri | 51108 | 40×60×13 mm |
| 51200 | Hafif seri — en yaygın | 51208 | 40×68×19 mm |
| 51300 | Orta seri | 51308 | 40×78×26 mm |
| 51400 | Ağır seri | 51408 | 40×90×36 mm |
| 52200 / 53200 | Çift yönlü / küresel oturmalı | 52208 | İki yönlü eksenel yük |
Son iki rakam delik çapını 5'e bölünmüş halde verir (08 → 40 mm). 53000 serisinde küresel oturma pulu bulunur ve küçük hizasızlıkları tolere eder. Ölçü mantığı rulman ölçü okuma yazımızdaki gibidir.
Tek Yönlü ve Çift Yönlü Tipler
- Tek yönlü (511xx–514xx): Eksenel yükü tek yönden taşır; yük yönü değişirse rulman ayrılır. Dikey millerde ağırlık yükü için yeterlidir.
- Çift yönlü (522xx–524xx): Ortada bir mil pulu, iki tarafta gövde pulu ve iki bilya sırası; yük her iki yönden gelebilir. Dişli kutusu çıkışları ve gel-git yükleri için.
- Küresel oturmalı (532xx, 5x2xx U): Gövde pulu küresel bir alt pul üzerine oturur; mil-gövde hizasızlığını 1–2°'ye kadar telafi eder.
Kullanım Alanları
- Döner tablalar ve döner sehpalar: Tüm ağırlık eksenel yük
- Vinç kancaları ve makara blokları: Yük altında kancanın serbest dönmesi
- Dikey pompa ve mikser milleri: Çarkın itme kuvveti
- Kavrama (debriyaj) baskı sistemleri ve vidalı krikolar
- Tezgah divizörleri ve indeks tablaları: Düşük devir, yüksek eksenel yük
Seçim ve Montaj Notları
- Eksenel yük tek yönlüyse 512xx, iki yönlüyse 522xx seçin; yük belirsizse çift yönlü daha güvenlidir.
- Devir limitini kontrol edin: 51208 için tipik sınır yağ ile ~3.000 d/dk, gres ile daha düşüktür.
- Mil pulu (küçük delikli) mile, gövde pulu (büyük delikli) yuvaya oturur — ters takılırsa rulman sürtünür.
- Minimum eksenel yük şarttır: yüksüz dönen baskı rulmanında bilyalar kayar ve yüzey bozulur; yaylı ön yük uygulanabilir.
- Yağlamada EP katkılı lityum gres veya yağ banyosu kullanın; dikey millerde gresin akıp gitmediğinden emin olun.
İpucu: Yüksek devir ve eksenel yük bir arada gerekiyorsa baskı bilyalı yerine eğik bilyalı rulman veya eksenel silindirik makaralı (811xx) tercih edin.
Sık Sorulan Sorular
51208 rulman ölçüleri nedir? 40 mm delik, 68 mm dış çap, 19 mm yükseklik; tek yönlü, hafif seri baskı rulmanıdır.
Baskı rulmanı radyal yük taşır mı? Hayır. Küçük bir radyal bileşen bile pulların kaymasına yol açar; radyal yük mutlaka ayrı bir rulmanla taşınmalıdır.
Minyatür baskı rulmanı var mı? Evet, F serisi (örn. F5-10M, F8-16M) minyatür eksenel rulmanlar RC modelleri, küçük döner tablalar ve el aletlerinde kullanılır.
Baskı Rulmanları Stokta
51100, 51200, 51300 serisi eksenel bilyalı rulmanlar ve minyatür tipler için eksenel bilyalı rulman kategorisine göz atın. Uygulamanıza uygun ürün için: +90 552 610 93 63 (İkitelli OSB, Başakşehir/İstanbul).